Cytujemy zdjęcie

Pojawiło się nowe, świeże spojrzenie Temidy na prawo cytatu w zakresie fotografii.  Wszystko to za sprawą wyroku z dnia 10 czerwca 2016 r. Sądu Apelacyjnego w Krakowie (sygn. akt I ACa 275/16). O tym, że zdjęcie podlega prawu cytatu, przesądziła ostatecznie nowelizacja art. 29 Ustawy z 11 września 2015 r., gdzie obecnie przepis wprost wskazuje m.in. na utwór fotograficzny. Tak więc moje dywagacje z 2011 r. zawarte w tekście „Wróg publiczny” straciły na aktualności z dniem 1 stycznia 2016 r.

„Art. 29 Ustawy. Wolno przytaczać w utworach stanowiących samoistną całość urywki rozpowszechnionych utworów oraz rozpowszechnione utwory plastyczne, utwory fotograficzne lub drobne utwory w całości, w zakresie uzasadnionym celami cytatu, takimi jak wyjaśnianie, polemika, analiza krytyczna lub naukowa, nauczanie lub prawami gatunku twórczości.”

Co stwierdził Sąd Apelacyjny w przywołanym powyżej wyniku?

  • Dozwolony użytek w zakresie prawa cytatu nie jest ograniczony do wskazanego kręgu uprawnionych. Skorzystać z niego może każdy, kto realizuje przesłanki wskazane w art. 29 Ustawy.
  • Prawo cytatu ma zastosowanie do wszystkich kategorii utworów (z zastrzeżeniem określenia wielkości utworu), w tym także do utworów fotograficznych.
  • Warunkiem legalności cytatu jest korzystanie z utworu, który został rozpowszechniony (zdjęcie za zezwoleniem twórcy zostało w jakikolwiek sposób udostępnione publicznie)
  • Wykorzystany może być drobny utwór w całości, inne utwory mogą być wykorzystane w urywkach lub fragmentach (czynnikiem decydującym o uznaniu danego utworu za należący do tej kategorii będzie głównie “rozmiar” rozumiany jako objętość, wielkość, czas trwania, podlegający relatywizacji w odniesieniu do konkretnej kategorii utworów).
  • “Przytoczenie” (zamieszczenie) może odbywać się w każdy sposób, tj. na każdym polu eksploatacji (m.in. poprzez zamieszczenie zdjęcia na stronie internetowej).
  • Wykorzystanie utworu w ramach cytatu powinno się mieścić w utworze stanowiącym samoistną całość, przy czym stosowanie tzw. prawa cytatu nie dotyczy tylko działalności literackiej.
  • Aby skorzystać z prawa cytatu, musi on służyć jednemu z ustawowo wskazanych celów. Wyjaśnienie, analiza krytyczna czy nauczanie może być osiągnięte zarówno przez wykorzystanie utworów o charakterze naukowym jak i artystycznym.
  • Cytat jest uzasadniony, gdy stanowi niemal warunek sine qua non zrealizowania celu, jakim jest wyjaśnienie, analiza krytyczna lub nauczanie, przy czym ocena jego spełnienia powinna być dokonana obiektywnie.

Korzystanie z cudzych utworów w ramach dozwolonego użytku jest działaniem zgodnym z prawem i nie narusza praw autorskich. Nie można jednak zapominać, aby w takiej sytuacji wymienić twórcę i źródła.

„Art. 34 Ustawy. Można korzystać z utworów w granicach dozwolonego użytku pod warunkiem wymienienia imienia i nazwiska twórcy oraz źródła. Podanie twórcy i źródła powinno uwzględniać istniejące możliwości. Twórcy nie przysługuje prawo do wynagrodzenia, chyba że ustawa stanowi inaczej.”

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *